Nhiều năm qua, các tập đoàn công nghệ khổng lồ tại Thung lũng Silicon luôn tự hào là những tiếng nói mạnh mẽ nhất ủng hộ năng lượng tái tạo. Microsoft từng gây tiếng vang lớn với cam kết sử dụng 100% năng lượng xanh và đặt mục tiêu trở thành doanh nghiệp có mức phát thải carbon âm vào năm 2030. Tương tự, Meta cũng là một thành viên chủ chốt của RE100, sáng kiến toàn cầu quy tụ các tập đoàn cam kết vận hành hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, sự trỗi dậy mạnh mẽ và tốc độ phát triển theo cấp số nhân của trí tuệ nhân tạo (AI) đang buộc ngành công nghệ phải viết lại hoàn toàn chiến lược điện năng của mình.
Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI là những "con quái vật" ngốn điện, đòi hỏi nguồn cung cấp năng lượng khổng lồ và không được phép gián đoạn dù chỉ một phần nghìn giây. Trong khi đó, điện gió và điện mặt trời lại mang đặc tính thiếu ổn định, phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện thời tiết và chu kỳ ngày đêm. Để bảo đảm nguồn điện chạy nền (baseload power) tuyệt đối ổn định cho cuộc chạy đua sức mạnh tính toán, các ông lớn công nghệ đang âm thầm nhưng quyết liệt chuyển hướng sang các giải pháp năng lượng truyền thống và hạt nhân.
Sự chuyển dịch này đang được hiện thực hóa thông qua các siêu dự án năng lượng độc lập, tách rời khỏi lưới điện công cộng thường xuyên quá tải. Hồi tháng 6, Microsoft đã đặt bút ký một thỏa thuận lịch sử kéo dài 20 năm với Chevron để triển khai Project Kilby. Đây là một tổ hợp nhà máy phát điện bằng khí đốt tự nhiên tại hạt Reeves, bang Texas, được thiết kế chuyên biệt để cung cấp nguồn điện công suất 2,7 gigawatt trực tiếp cho một trung tâm dữ liệu của Microsoft vào cuối năm 2028.
Điểm mấu chốt của dự án này là mô hình vận hành "sau công tơ", nghĩa là dòng điện sẽ đi thẳng vào các máy chủ thay vì phải hòa vào lưới điện chung của bang Texas. Tại Louisiana, Meta cũng đang áp dụng một chiến lược tương tự cho siêu tổ hợp trung tâm dữ liệu Hyperion. Để vận hành hệ thống máy tính có công suất lên tới 5 gigawatt, Meta đã bắt tay với Entergy xây dựng khoảng 10 nhà máy điện khí mới, mang lại tổng công suất phát điện dự kiến đạt 7,5 gigawatt.
Cơn khát năng lượng liên tục này đã dẫn đến những quyết định lùi bước chiến lược khỏi các cam kết khí hậu hào nhoáng trước đây. Sau gần một thập kỷ gắn bó, Meta đã chính thức rút khỏi sáng kiến RE100 vào tháng trước. Dù đại diện công ty khẳng định họ vẫn đang bù đắp lượng điện tiêu thụ bằng các chứng chỉ năng lượng sạch, thực tế phũ phàng của ngành công nghiệp AI đã chỉ ra một khoảng cách lớn giữa việc mua chứng chỉ xanh trên giấy tờ và việc sở hữu một dòng điện thực tế, ổn định chạy qua hệ thống máy chủ 24/7.
Nhận thức sâu sắc về giới hạn của năng lượng tái tạo đã kích hoạt một làn sóng đầu tư khổng lồ vào điện hạt nhân—một nguồn năng lượng không phát thải carbon nhưng lại cung cấp nguồn điện chạy nền cực kỳ đáng tin cậy. Gần đây, Microsoft đã ký một thỏa thuận 20 năm để hồi sinh lò phản ứng hạt nhân Three Mile Island từng bị đóng cửa tại Pennsylvania, trong khi Meta cũng nhanh chóng chốt một hợp đồng dài hạn tương tự với nhà máy điện hạt nhân Clinton ở Illinois.
Xu hướng này không đồng nghĩa với việc kỷ nguyên của năng lượng tái tạo đã chấm dứt; cả Microsoft và Meta vẫn đang tiếp tục rót vốn vào các trang trại điện gió và điện mặt trời. Tuy nhiên, nó phản ánh một sự thay đổi mô hình sâu sắc: các trung tâm dữ liệu đang khao khát tự chủ năng lượng tại chỗ. Hiện tại, khoảng một phần tư công suất trung tâm dữ liệu đang được phát triển trên toàn nước Mỹ gắn liền với các kế hoạch tự phát điện, tương đương quy mô khổng lồ lên tới 90 gigawatt trải dài qua 59 dự án.
Trong bối cảnh giá điện trung bình tại Mỹ liên tục leo thang kể từ năm 2022 và các công ty điện lực đang phải xin phép đầu tư hàng tỷ đô la để nâng cấp lưới điện, việc các tập đoàn công nghệ lớn xây dựng "đế chế năng lượng" riêng đặt ra những thách thức mới về bài toán phân bổ chi phí hạ tầng. Trong kỷ nguyên AI, các gã khổng lồ công nghệ không chỉ đơn thuần là những nhà phát triển phần mềm; họ đang dần biến mình thành những thế lực tiêu thụ năng lượng độc lập, nơi tính ổn định và sức mạnh tính toán được đặt lên trên mọi lý tưởng xanh thuần túy.
Không có nhận xét nào: