Hiệp Định 22 Nghìn Tỷ USD EU-Mercosur Chính Thức Khởi Động: Cú Hích Tự Do Thương Mại Hay Trận Chiến Hàng Rào Thuế Quan Mới?

Sự kiện siêu khối kinh tế EU-Mercosur chính thức đi vào hoạt động đang làm chấn động giới tài chính. Thay vì chỉ liệt kê các con số báo cáo khô khan, Uvietnet sẽ đưa ra góc nhìn phân tích độc lập: Khối liên minh khổng lồ này sẽ định hình lại luật chơi xuất nhập khẩu toàn cầu như thế nào, và nó mang lại rủi ro hay cơ hội chiến lược cho các quốc gia nằm ngoài hiệp định?

Sau 25 năm ròng rã đàm phán, hiệp định thương mại lịch sử giữa Liên minh Châu Âu (EU) và khối Mercosur thuộc Nam Mỹ đã chính thức có hiệu lực tạm thời từ thứ Sáu ngày 1/5/2026, đánh dấu sự ra đời của một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất hành tinh với hơn 720 triệu người tiêu dùng và giá trị kinh tế ước tính đạt 22 nghìn tỷ USD. 

Việc thỏa thuận này đi vào vận hành được xem là nỗ lực củng cố các mối quan hệ kinh doanh toàn cầu giữa lúc các mối đe dọa về thuế quan và sự không chắc chắn trong hợp tác đa phương đang gia tăng, đồng thời chiếm tới 30% GDP toàn cầu. Hiện tại, hiệp định chỉ có hiệu lực tạm thời do đang đối mặt với những thách thức pháp lý từ cơ quan tư pháp EU liên quan đến quyết định của Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen khi bà tìm cách kích hoạt thỏa thuận mà không thông qua Nghị viện EU, và quá trình này có thể bị đình chỉ hoàn toàn nếu cơ quan tư pháp đưa ra phán quyết chống lại. 

Được ký kết vào tháng 1 vừa qua, hiệp định hướng tới việc thúc đẩy thương mại thông qua việc loại bỏ thuế đối với hơn 90% giao dịch song phương, tạo điều kiện thuận lợi cho các mặt hàng thế mạnh của Châu Âu như ô tô, rượu vang và phô mai xâm nhập thị trường Nam Mỹ, đồng thời mở đường cho thịt bò, gia cầm, đường, gạo, mật ong và đậu nành từ khu vực này tiếp cận dễ dàng hơn với người tiêu dùng Châu Âu.

 Chủ tịch Von der Leyen khẳng định đây là tin tốt cho doanh nghiệp, người tiêu dùng và cả nông dân EU nhờ những cơ hội xuất khẩu mới được bảo vệ tối đa cho các lĩnh vực nhạy cảm, trong khi Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva xem đây là lời đáp trả mạnh mẽ đối với các chính sách thuế quan đơn phương được áp đặt trước đó và là sự tái khẳng định tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương. 

Tuy nhiên, hiệp định vẫn vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ các hiệp hội nông dân và các nhóm môi trường tại Châu Âu do lo ngại về sự tràn ngập của hàng nhập khẩu giá rẻ và nguy cơ gia tăng phá rừng Amazon, tiêu biểu như cuộc biểu tình của hàng nghìn nông dân Ireland cáo buộc các nhà lãnh đạo hy sinh lợi ích của họ, cùng với nỗi sợ hãi từ các doanh nghiệp công nghệ cao tại Nam Mỹ trước sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ dày dạn kinh nghiệm đến từ Châu Âu.